تخت جمشید کجاست و چرا هنوز یکی از مهم‌ترین مقصدهای تاریخی ایران به شمار می‌رود؟ این مجموعه باشکوه هخامنشی در شهرستان مرودشت استان فارس قرار دارد و با کاخ‌ها، ستون‌ها، نقش‌برجسته‌ها و دروازه‌های سنگی خود، تصویری کم‌نظیر از شکوه معماری و هنر ایران باستان نشان می‌دهد.
اگر قصد سفر به مرودشت را دارید، تخت جمشید بدون تردید یکی از مهم‌ترین توقف‌های شما در این شهرستان خواهد بود؛ به‌خصوص اگر بازدید را با نقش رستم و نقش رجب ترکیب کنید. در این راهنما از مجله گردشگری فلای تودی، علاوه بر معرفی دقیق موقعیت تخت جمشید، درباره فاصله آن تا شیراز، مسیر دسترسی، تفاوت با پاسارگاد، بهترین زمان بازدید و نکات کاربردی سفر صحبت می‌کنیم تا بتوانید برای دیدن این مجموعه تاریخی، برنامه‌ریزی دقیق‌تری داشته باشید.
تخت جمشید کجاست؟
تخت جمشید یا پارس یا پرسپولیس که در مرودشت استان فارس قرار دارد، یکی از شهرهای باستانی ایران است که توسط داریوش، پادشاه هخامنشی ساخته شده و سال‌ها مرکز فرمانروایی شاهان هخامنشی بود. این بنای باشکوه بیشتر با ستون‌های زیبا و با عظمتی که دارد شناخته می‌شود. یکی از مهم‌ترین آثار باقی‌مانده از دوره هخامنشیان است و بخش‌هایی مانند کاخ آپادانا، دروازه ملل، کاخ تچر، کاخ هدیش و کاخ صدستون را در خود جای داده است.
این مجموعه اگرچه گاهی با عنوان تخت جمشید شیراز هم مطرح می‌شود، حدود ۶۰ کیلومتر از آن فاصله دارد، از همین رو نسبت دادن این جاذبه به شیراز اشتباه است. موقعیت تخت جمشید به‌گونه‌ای است که می‌توانید بازدید از آن را با چند مورد از جاهای دیدنی فارس مثل نقش رستم، نقش رجب و پاسارگاد در یک برنامه یک‌روزه یا دوروزه ترکیب کنید.
فاصله شیراز تا تخت جمشید چقدر است؟
فاصله شیراز تا تخت جمشید حدود ۶۰ کیلومتر است و با خودروی شخصی معمولاً حدود ۱ تا ۱ ساعت و ۱۵ دقیقه زمان می‌برد؛ البته مدت مسیر به ترافیک و نقطه شروع شما در شیراز بستگی دارد.
مسیر معمول از شیراز به سمت مرودشت ادامه پیدا می‌کند و پس از عبور از محدوده مرودشت، باید وارد خروجی تخت جمشید شوید. اگر با خودروی شخصی سفر می‌کنید، این مسیر ساده‌ترین گزینه است و می‌توانید بازدید از نقش رستم و نقش رجب را نیز به برنامه همان روز اضافه کنید.
تاکسی و تورهای نیم‌روزه یا یک‌روزه شیراز نیز برای رسیدن به مجموعه در دسترس هستند. اگر قصد دارید ابتدا به مرودشت بروید، می‌توانید مسیرهای موجود برای بلیط اتوبوس مرودشت را بررسی کنید و از آنجا با تاکسی خود را به تخت جمشید برسانید.
فرق پاسارگاد و تخت جمشید چیست؟
پاسارگاد و تخت جمشید هر دو از مهم‌ترین آثار هخامنشی در استان فارس هستند، اما از نظر دوره ساخت، کاربری و ساختار معماری تفاوت‌های مهمی دارند. پاسارگاد با دوره کوروش بزرگ پیوند دارد و نخستین پایتخت هخامنشیان محسوب می‌شود، در حالی که ساخت تخت جمشید در دوره داریوش اول آغاز شد و جانشینان او آن را توسعه دادند.
تخت جمشید مجموعه‌ای گسترده از کاخ‌ها، تالارهای تشریفاتی، دروازه‌ها و نقش‌برجسته‌هاست؛ اما شناخته‌شده‌ترین بخش پاسارگاد، آرامگاه کوروش بزرگ و بقایای کاخ‌های سلطنتی آن است. اگر زمان کافی دارید، بازدید از هر دو مجموعه تصویر کامل‌تری از شکل‌گیری و گسترش معماری هخامنشی به شما می‌دهد.
| ویژگی | تخت جمشید | پاسارگاد |
|---|---|---|
| دوره ساخت | از دوره داریوش اول و ادامه در زمان جانشینان او | دوره کوروش بزرگ |
| موقعیت | مرودشت، استان فارس | شهرستان پاسارگاد، استان فارس |
| شاخص‌ترین آثار | آپادانا، دروازه ملل، تچر، هدیش و کاخ صدستون | آرامگاه کوروش و بقایای کاخ‌های سلطنتی |
| کاربری تاریخی | مجموعه تشریفاتی و حکومتی هخامنشی | نخستین پایتخت هخامنشیان |
| فاصله تقریبی از شیراز | حدود ۶۰ کیلومتر | حدود ۱۳۰ کیلومتر |
بهترین زمان بازدید از تخت جمشید
بهترین زمان بازدید از تخت جمشید به شرایط آب‌وهوا و میزان شلوغی بستگی دارد.
- بهار و پاییز از نظر دما برای پیاده‌روی در فضای باز مناسب‌ترند؛ اما در تعطیلات نوروز باید انتظار جمعیت بیشتری داشته باشید.
- در تابستان هوای مرودشت گرم است و بخش زیادی از محوطه تخت جمشید فضای باز و بدون سایه دارد؛ بنابراین بهتر است بازدید را به ساعات ابتدایی صبح موکول کنید.
- اگر در زمستان می‌روید، مجموعه خلوت‌تر است، اما صبح‌ها و عصرها هوا می‌تواند سرد باشد.
برای عکاسی، ساعات ابتدایی صبح و نزدیک غروب جذاب‌ترند؛ صبح‌ها هم نور ملایم‌تر است و هم گرمای کمتری احساس می‌شود. در ساعات پایانی روز، نور مایل جزئیات ستون‌ها و نقش‌برجسته‌ها را بهتر نشان می‌دهد.
اگر قصد دارید در همان روز از نقش رستم یا نقش رجب نیز دیدن کنید، بهتر است بازدید تخت جمشید را از صبح شروع کنید و حداقل ۲ تا ۳ ساعت برای خود مجموعه در نظر بگیرید.
قیمت بلیط تخت جمشید شیراز ۱۴۰۵
بازدید از مجموعه تخت جمشید و آثار تاریخی اطراف آن یکی از مهم‌ترین تجربه‌ها در سفر به شیراز است و بخش مهمی از برنامه دیدن جاذبه های شیراز را تشکیل می‌دهد. آگاهی از ساعات بازدید و نرخ ورودی کمک می‌کند برنامه سفر خود را دقیق‌تر تنظیم کنید، مخصوصا اگر قصد دارید با خرید بلیط قطار به شیراز سفر کنید و زمان محدودی برای بازدید داشته باشید. جدول زیر اطلاعات کاربردی بلیط و زمان بازدید را یکجا در اختیار شما قرار می‌دهد.
| نام مجموعه | نرخ ورودی بازدیدکننده ایرانی | نرخ ورودی بازدیدکننده خارجی | زمان بازدید | پایان بلیط‌فروشی |
| آثار تاریخی نقش رجب | ۱۰ هزار تومان | ۷۵ هزار تومان | بهار و تابستان: ۸:۰۰ تا ۱۸:۰۰ | ۱۷:۳۰ |
| مجموعه تخت جمشید | ۴۰ هزار تومان | ۳۵۰ هزار تومان | بهار و تابستان: ۸:۰۰ تا ۱۸:۰۰ | ۱۷:۳۰ |
| برنامه نور و صدا تخت جمشید | ۴۰ هزار تومان | ۳۵۰ هزار تومان | پنجشنبه شب‌ها: ۱۹:۳۰ تا ۲۱:۰۰ | ۱۹:۰۰ |
| آثار تاریخی نقش رستم | ۳۰ هزار تومان | ۲۵۰ هزار تومان | بهار و تابستان: ۸:۰۰ تا ۱۸:۰۰ | ۱۷:۳۰ |
مسیر دسترسی به تخت جمشید | چطور خود را به تخت جمشید برسانیم؟
تخت جمشید در استان فارس و نزدیکی شهر مرودشت قرار دارد و دسترسی به آن نسبتا ساده است؛ فقط کافی است بدانید از کدام شهر وارد منطقه می‌شوید و چه وسیله‌ای را انتخاب می‌کنید. بیشتر مسافران ابتدا با بلیط هواپیما شیراز وارد استان فارس می‌شوند و سپس از شیراز یا مرودشت به سمت مجموعه حرکت می‌کنند. در ادامه مسیرها را مرحله‌به‌مرحله توضیح می‌دهیم تا بتوانید بدون سردرگمی خودتان را به تخت جمشید برسانید.
مسیر از شیراز به تخت جمشید | چگونه از شیراز به تخت جمشید برویم؟
اگر به شیراز رسیده‌اید، فاصله شما تا تخت جمشید حدود ۶۰ کیلومتر است و با خودرو بین یک تا یک ساعت و ربع زمان می‌برد. مسیر رانندگی به شرح زیر است:
شیراز → جاده مرودشت (بزرگراه شیراز–مرودشت) → شهر مرودشت → خروجی تخت جمشید → محوطه تاریخی
تابلوهای راهنمای تخت جمشید از ورودی مرودشت به بعد کاملاً مشخص هستند. جاده آسفالت و استاندارد است و مسیر پیچیده‌ای ندارد. گزینه‌های حمل‌ونقل برای مسافران شامل موارد زیر است:
- تاکسی بین‌شهری از شیراز (پایانه یا تاکسی اینترنتی)
- تورهای نیم‌روزه شیراز → تخت جمشید
- خودروی شخصی یا اجاره خودرو
- اتوبوس شیراز به مرودشت + تاکسی تا تخت جمشید (اگر با اتوبوس به مرودشت بروید، از مرودشت تا تخت جمشید حدود ۱۵ تا ۲۰ دقیقه راه است.)
مسیر از مرودشت به تخت جمشید
مرودشت نزدیک‌ترین شهر به مجموعه است و فقط ۱۲–۱۵ کیلومتر فاصله دارد. بسیاری از مسافران برای دسترسی راحت‌تر در هتل های مرودشت اقامت می‌کنند، چون صبح زود می‌توانند بدون ترافیک به مجموعه برسند. مسیر پیش رو عبارت است از:
مرودشت → بلوار تخت جمشید → جاده اختصاصی مجموعه → ورودی سایت تاریخی
به یاد داشته باشید، از مرکز شهر مرودشت تاکسی‌های محلی به‌راحتی شما را مستقیم تا درب ورودی مجموعه می‌رسانند.
دسترسی از ترمینال و فرودگاه شیراز
در صورتی که قصد دارید از فرودگاه یا ترمینال اتوبوسرانی شیراز به تخت جمشید بروید نیز مسیر پیش روی شما به شرح زیر است:
از فرودگاه شیراز: تاکسی مستقیم تا تخت جمشید (حدود ۱ ساعت)
از ترمینال اتوبوس شیراز: شما می‌توانید با خرید بلیط اتوبوس شیراز به این شهر بروید. پس از آن از ترمینال با اتوبوس تا مرودشت + تاکسی تا مجموعه
تاریخچه تخت جمشید | شکوه ایران باستان
ساخت تخت جمشید در دوره داریوش اول آغاز شد و در زمان پادشاهانی مانند خشایارشا و اردشیر اول ادامه پیدا کرد. این مجموعه به‌تدریج به یکی از مهم‌ترین مراکز تشریفاتی و حکومتی امپراتوری هخامنشی تبدیل شد. کاخ‌ها، تالارها و نقش‌برجسته‌های آن، نمایندگان سرزمین‌های مختلف امپراتوری و ساختار سیاسی و فرهنگی دوره هخامنشی را نشان می‌دهند.
در سال ۳۳۰ پیش از میلاد، پس از ورود سپاه اسکندر مقدونی، بخش‌هایی از مجموعه در آتش سوخت و بسیاری از بناها آسیب جدی دیدند. درباره علت دقیق آتش‌سوزی روایت‌های مختلفی در منابع تاریخی آمده است؛ بنابراین بهتر است آن را نتیجه یک دلیل قطعی ندانیم. برخی منابع از تصمیم سیاسی و برخی دیگر از وقوع آتش‌سوزی در جریان جشن سخن گفته‌اند.
پس از سقوط هخامنشیان، تخت جمشید کارکرد سیاسی پیشین خود را از دست داد، اما بقایای آن در دوره‌های بعد باقی ماند و به یکی از مهم‌ترین منابع شناخت معماری، هنر و تاریخ هخامنشی تبدیل شد.
باستان‌شناسان بعدها با ترجمه خط میخی متوجه شدند که این اسم این شهر در حقیقت پارسه بوده است. پاسارگاد شیراز نیز یکی دیگر از اماکن تاریخی ایران است. اما اینکه شهر پارسه چگونه ساخته شد و چگونه از بین رفت داستان جالبی دارد که در ادامه تاریخچه تخت جمشید به آن می‌پردازیم. برای این کار باید به یک سوال مهم دیگر پاسخ بدهیم: قدمت تخت جمشید چقدر است و تخت جمشید چگونه ساخته شد؟
تخت جمشید چند سال قدمت دارد؟
قدمت تخت جمشید ۵۱۸ سال پیش از میلاد یعنی بیشتر از ۲۵۰۰ سال پیش به دستور داریوش بزرگ ساخته شد. تخت جمشید را می‌توان یکی از مدرن‌ترین بناهای جهان در زمان هخامنشی و حتی همین امروز دانست. جالب است بدانید که کارگران تخت جمشید حدود ۲۵۰۰ سال پیش برای ساخت این بنا حقوق و بیمه کارگری دریافت می‌کردند و در ساخت تخت جمشید زنان و مردان زیادی همکاری داشتند.
ستون های تخت جمشید چگونه ساخته شد؟
یکی از جاذبه های خاص شهر پارسه ستون های آن است که پس از هزاران سال همچنان پابرجا دیده می شود. این ستون ها در واقع تکه هایی هستند که یک به یک روی هم سوار شده اند. آنچه باعث مقاومت این ستونه ها بوده سرب گداخته ای است که میان دو سنگ ریخته شده تا اتصال تکه های ستون انجام شود.
چه کسانی تخت جمشید را به آتش کشیدند؟ | تخت جمشید قبل از ویرانی
۴۸۰ سال پیش از میلاد، یعنی حدود ۴۰ سال پس از ساخته شدن تخت جمشید، خشایارشا به یونان حمله کرد. او خیلی از شهرها و معابد یونان را به آتش کشید و در نهایت در یک نبرد دریایی متوقف شد و به ایران بازگشت. اما خاطره به آتش کشیدن شهرها و معابد یونان نه تنها از یاد یونانی‌ها نرفت، بلکه به بهانه‌ای برای به آتش کشیدن تخت جمشید تبدیل شد.
چرا اسکندر تخت جمشید را به آتش کشید؟
حسن پیرنیا یکی از تاریخ نگاران معروف ایران به نقل از دیو دور سیسیلی روایت جالبی را درباره آتش گرفتن تخت جمشید عنوان می کند. او اعتقاد دارد که تخت جمشید به خواسته زنی به اسم تائیس به آتش کشیده شد. این زن یک شب در جشنی که اسکندر به افتخار پیروزی‌اش گرفته بود از او خواست تا تخت جمشید را آتش بزند.
تخت جمشید پس از حمله اسکندر چه سرنوشتی پیدا کرد؟
آتش‌سوزی و تخریب بخشی از بناها پایان کار تخت جمشید به‌عنوان مرکز حکومتی هخامنشی بود، اما همه مجموعه از بین نرفت. بسیاری از ستون‌ها، پلکان‌ها، نقش‌برجسته‌ها و بخش‌هایی از کاخ‌ها باقی ماندند و همین آثار امروز اطلاعات ارزشمندی درباره هنر و معماری این دوره در اختیار پژوهشگران قرار می‌دهند.
معماری تخت جمشید؛ ترکیبی از سنگ، چوب و سنت‌های مختلف
سنگ مهم‌ترین مصالح قابل مشاهده در تخت جمشید است، اما ساخت مجموعه فقط به سنگ محدود نبوده است. در بخش‌های مختلف از خشت، چوب و عناصر فلزی نیز استفاده می‌شد و بخش‌هایی از سقف تالارها بر ستون‌های سنگی و سازه‌های چوبی استوار بودند.
سنگ‌ها با دقت زیاد تراش خورده‌اند و در برخی نقاط برای اتصال قطعات از بست‌های فلزی استفاده شده است. یکی از ویژگی‌های مهم معماری تخت جمشید، ترکیب سنت‌های هنری و معماری مناطق مختلف امپراتوری هخامنشی است؛ موضوعی که در نوع ستون‌ها، نقش‌برجسته‌ها، آرایش تالارها و تزئینات مجموعه دیده می‌شود.
نقش‌برجسته‌های پلکان آپادانا نمونه روشنی از این نگاه هستند؛ نمایندگان اقوام و سرزمین‌های مختلف با لباس‌ها و هدایای متفاوت در کنار یکدیگر نشان داده شده‌اند. همین ترکیب معماری و هنر باعث شده تخت جمشید فقط یک مجموعه کاخ نباشد، بلکه سندی از ساختار چندفرهنگی امپراتوری هخامنشی هم محسوب شود.
موقعیت جغرافیایی تخت جمشید
تخت جمشید پرسپولیس در ۱۰ کیلومتری شمال مرودشت و ۵۷ کیلومتری شیراز قرار دارد. تخت جمشید روی سطحی سنگی با ارتفاع ۸ الی ۱۸ متری از سطح زمین بنا شد. طول تخت جمشید برابر با طول آکروپولیس آتن اما عرض آن ۴ برابر بیشتر است. کتیبه‌های دیوارهای جنوبی تخت جمشید گواه این موضوع هستند که قبل از تخت جمشید، هیچ بنایی در این منطقه وجود نداشت. مساحت مجموعه تخت جمشید ۱۲۵ هزار متر مربع است.
بخش‌های مختلف تخت جمشید؛ کدام را حتما ببینیم؟
قطعا بازدید از تخت جمشید مدت زمان زیادی را از شما خواهد گرفت و پیشنهاد ما به شما این است که در سفر به شیراز حتما یک روز را به بازدید از این مجموعه ارزشمند اختصاص دهید. از بخش‌های مختلف تخت جمشید می‌توان به پلکان ورودی تخت جمشید، دروازه ملل، کاخ آپادانا، کاخ هدیش، کاخ ملکه، کاخ H، کاخ تچر، کاخ سه دروازه، کاخ صدستون، کاخ G، موزه تخت جمشید، دروازه نیمه تمام، خزانه و آرامگاه‌ها اشاره کرد.
پلکان ورودی تخت جمشید | ورودی کاخ
در بخش ورودی تخت جمشید و شمال غربی این مجموعه، پلکانی دو طرفه و به صورت قرینه وجود دارد که به دروازه تخت جمشید منتهی می‌شود. هر طرف پلکان‌ها ۱۱۱ پله دارد. طول پله‌ها ۶٫۹۰ متر و ارتفاع آن‌ها ۱۰ سانتی‌متر است. به عقیده تاریخ شناسان طول زیاد پله‌ها به این دلیل بوده که اسب‌‌ها هم بتوانند از پلکان‌ها عبور کنند و ارتفاع کم آن‌ها گذر از پله‌ها را برای افرادی که با دست پر از هدایا به استقبال شاه ایران می‌آمدند، آسان کند.
دروازه ملل تخت جمشید | دروازه خشایارشا
پس از عبور از پلکان‌های مجموعه تخت جمشید به کاخ دروازه ملل یا دروازه بزرگ یا دروازه خشایارشا می‌رسیم. ارتفاع این بنا ۱۰ متر است و یک ورودی اصلی و دو خروجی دارد که در حال حاضر از این دروازه باقی مانده‌اند. در درگاه غربی و شرقی این دروازه تندیس گاوهای غول آسای افسانه‌ای با سر انسان به چشم می خورد. چهره گاوها، ریش‌های بلند و مستطیلی شکلی دارند که با غنچه نیلوفر آبی یا لوتوس به زیبایی تزئین شده‌اند.
همچنین، بخش بالایی دروازه‌ها با کتیبه‌هایی تزئین شده که روی آن‌ها به ستایش اهورامزدا، معرفی خشایارشا و تکمیل این دروازه پرداخته شده است. به علاوه، در این کاخ تالار بزرگی با ۴ ستون وجود داشته و در حال حاضر تنها سه ستون آن باقی مانده است. دو در خروجی این کاخ یکی به بخش شرقی پرسپولیس و دیگری به بخش جنوبی آن یعنی کاخ آپادانا منتهی می‌شوند.
کاخ آپادانا تخت جمشید | باشکوه‌ترین کاخ مجموعه
کاخ آپادانا باشکوه‌ترین و قدیمی‌ترین کاخ مجموعه تخت جمشید است و یکی از جذاب ترین جاهای دیدنی ایران است. داریوش اول دستور ساخت این کاخ را داد و ساخت آن پس از سی سال در دوران فرمانروایی خشایارشا به پایان رسید. کاخ آپادانا در زمینی به مساحت ۳۶۶۰ متر ساخته شد.
این کاخ یک تالار اصلی با ۳۶ ستون و ۱۲ ستون در شرق، غرب و شمال آن داشت. متاسفانه از مجموع ۷۲ ستون کاخ آپادانا تا دوره قاجار تنها ۱۳ ستون باقی مانده که بازسازی شده یکی از ستون‌های شمال شرقی ایوان شرق آن، این کاخ در حال حاضر ۱۴ ستون دارد. بنابراین تخت جمشید بازسازی شده با قبل از آن همچنان تفاوت های بسیاری دارد.
کاخ هدیش تخت جمشید | کاخ شخصی خشایارشا
هدیش به معنی جای بلند است و برخی بر این باورند که هدیش نام همسر دوم خشایارشا بوده است. این کاخ در جنوبی‌ترین نقطه و پر ارتفاع‌ترین بخش پرسپولیس قرار دارد و کاخ شخصی خشایارشا محسوب می‌شد. کاخ هدیش با دو مجموعه پلکان به کاخ ملکه متصل می‌شود.
کاخ ملکه تخت جمشید | کم ارتفاع‌ترین کاخ
کاخ ملکه توسط خشایارشا ساخته شده و در ارتفاعی پایین‌تر نسبت به بقیه بناها قرار دارد. بخشی از این کاخ در سال ۱۹۳۱ توسط خاورشناس مشهور ارنست امیل هرتسفلد، کاوش و بازسازی شد. در حال حاضر کاخ ملکه به موزه و دفتر مرکزی مجموعه تخت جمشید اختصاص یافته است.
کاخ H تخت جمشید | کاخ اردشیر یکم
کاخ H یکی از تالارهای پرسپولیس است که در بخش جنوب غربی آن و در غرب کاخ هدیش قرار دارد. نیمی از پلکان‌های این کاخ که روی آن‌ها دو گروه ۱۶ نفره نیزه دار پارسی و کتیبه‌ای به زبان پارسی باستان حکاکی شده، ویران شده است.
کاخ تچر تخت جمشید | تالار آیینه
کاخ دیگری که همزمان با کاخ آپادانا ساخته شده و متعلق به داریوش اول بوده، کاخ تچر یا همان کاخ اختصاصی داریوش نامیده می‌شود. تالار مرکزی این کاخ به دلیل وجود سنگ‌های صیقلی آن به تالار آیینه شهرت داشته است. کاخ تچر ۱۲ ستون و یک سرسرا با ۸ ستون در قسمت جنوبی خود دارد.
کاخ سه دروازه تخت جمشید | دروازه شاه
کاخ سه دروازه را که با نام‌های تالار شورا، دروازه شاه و کاخ مرکزی نیز می‌شناسند، در بخش مرکزی پرسپولیس ساخته شده است. این کاخ با سه درگاه و چندین راهرو به کاخ‌های مجاور ارتباط پیدا می‌کرده و به همین دلیل آن را به این نام می‌شناختند. از طرف دیگر روی پله‌های این کاخ تصویر نجیب زادگان پارسی که با شاخه نیلوفری در دست و با حالتی دوستانه به دیدار پادشاه می‌آمدند، حکاکی شده و به دلیل کاربری و موقعیت این کاخ، آن را با نام تالار شورا هم می‌شناسند.
کاخ صد ستون تخت جمشید | از بزرگترین کاخ های هخامنشی
یکی دیگر از کاخ‌های مهم هخامنشی تالار صد ستون است. این کاخ از نظر وسعت دومین کاخ هخامنشی بوده که در زمان خشایارشا ساخته شده و به دلیل وجود صد ستون در تالار مرکزی، آن را با این نام می‌شناختند. وسعت این تالار ۴۷۰۰ متر مربع است و ۱۶ ستون در بخش شمالی خود دارد. ارتفاع ستون‌های این کاخ ۱۴ متر بود و پس از ۲۰ سال در زمان اردشیر اول تکمیل شد.
کاخ G تخت جمشید شیراز | از بلندترین کاخ‌های تخت جمشید
در قسمت غربی کاخ G که اثر چندانی از آن باقی نمانده، بقایایی از یک بنای بلند به چشم می‌خورد. روی دیوار جنوبی این بنا، تصاویری از سربازان و خدمه حامل ظروف خوراکی به تصویر کشیده شده است. همچنین پلکان دو طرفه بخش جنوب شرقی کاخ G به حیاط شرقی کاخ هدیش راه پیدا می‌کرد.
موزه تخت جمشید | از قدیمی‌ترین بناهای ایران
ساختمان موزه تخت جمشید یا موزه هخامنشی یکی از قدیمی‌ترین بناهای ایران محسوب می‌شود که بازسازی شده و اکنون به موزه تبدیل شده است. این موزه یک سرسرا، دو گالری و یک تالار دارد. سقف سراسرای این ساختمان با ۸ ستون چوبی که سر ستون‌های آن با گو‌های دو سر تزئین شده، نگه داشته می‌شود.
این موزه در تاریخ ۲۹ اردیبهشت ۱۳۸۱ همزمان با روز جهانی موزه بازگشایی شد. این موزه در ساعات خاصی از روز باز است و برخی آز آثار به دست آمده از کاوش‌های تخت جمشید را به نمایش می‌گذارد. همچنین رنگ‌های به کار رفته در این موزه برگرفته از رنگ‌های اصلی تخت جمشید یعنی زرد و قرمز است که در طول زمان از بین رفته‌اند.
دروازه نیمه تمام تخت جمشید | با شمایلی از گاو بالدار
دروازه نیمه تمام یکی از بناهای ارزشمند تخت جمشید است که همانند دروازه ملل بوده و همانطور که از نام آن پیداست، نیمه تمام باقی ماند. این دروازه قرار بوده به شکل گاو بالدار ساخته شود که پس از حمله اسکندر مقدونی به تخت جمشید نیمه تمام مانده است.
خزانه تخت جمشید | با تالارهای متعدد
ساختمان خزانه در قسمت جنوب شرقی پرسپولیس و در زمان پادشاهی داریوش، خشایارشا و اردشیر اول ساخته شده است. این کاخ متشکل از ۹ تالار بزرگ و کوچک بوده که کوچک‌ترین تالار ۴ ستون و بزرگترین آن‌ها ۹۹ ستون داشته است. کتیبه مشهوری در این کاخ وجود دارد که مجلس عمومی پادشاهان را در آن زمان به خوبی به تصویر کشیده است.
آرامگاه های تخت جمشید | آرامگاه اردشیر دوم و اردشیر سوم
فضای تخت جمشید به وجود کاخ‌های بیشمار محدود نمی‌شود. بلکه در این مجموعه بی نظیر بر روی کوه رحمت که مقابل تخت جمشید قرار دارد، آرامگاه اردشیر دوم و اردشیر سوم، دو تن از پادشاهان هخامنشی به چشم می‌خورد.
در نمای بالای مقبره پادشاه هخامنشی با کمانی در دست به چشم می‌خورد که در حال نیایش است. پادشاه و آتش مقدس بر روی تخت پادشاهی قرار گرفته‌اند و نمایندگان ملل مختلف این تخت را بر دستان خود نگه داشته‌اند. که این خود نمادی از عظمت پادشاهی هخامنشی است. اگرچه برای دیدن این دو مقبره باشکوه اندکی باید از کوه بالا بروید، اما بازدید از آن‌ها ارزش کمی سختی و ماجراجویی را دارد.
جاهای دیدنی اطراف تخت جمشید
بازدید از تخت جمشید پایان ماجرا نیست؛ اطراف این محوطه جهانی پر از آثار تاریخی ارزشمند و کمتر شناخته‌شده‌ای است که می‌توانند سفر شما را کامل‌تر کنند. اگر برنامه‌ریزی درستی داشته باشید، می‌توانید در یک روز چند مقصد تاریخی مهم را ببینید و تجربه‌ای عمیق‌تر از تمدن هخامنشی به دست بیاورید. این مسیرها برای کسانی که قصد سفر به مرودشت را دارند، یک برنامه گردشگری فوق‌العاده محسوب می‌شود.
مسیر پیشنهادی بازدید
برای اینکه رفت‌وآمد اضافه نداشته باشید، این ترتیب کاربردی است:
تخت جمشید → نقش رجب → نقش رستم → استخر
شهر تاریخی استخر | ادامه تمدن تخت جمشید
شهر باستانی استخر یکی از مهم‌ترین مراکز سیاسی و مذهبی ایران باستان بوده و تنها حدود ۱۸.۸ کیلومتر با تخت جمشید فاصله دارد. بازدید از استخر بیشتر برای علاقه‌مندان تاریخ و باستان‌شناسی جذاب است، چون برخلاف تخت جمشید که مرمت‌شده و سامان‌یافته است، اینجا حال و هوای یک سایت باستانی بکر را دارد.
بهترین زمان بازدید صبح زود یا عصر است، چون سایه‌بان زیادی وجود ندارد. کفش مناسب پیاده‌روی بپوشید و آب همراه داشته باشید. این محوطه امکانات رفاهی محدود دارد، پس بهتر است قبل از حرکت خریدهای لازم را انجام دهید. اگر با خودروی شخصی سفر می‌کنید، مسیر دسترسی آسفالت و مناسب است.
مرودشت | پایگاه خدمات گردشگری منطقه
مرودشت نزدیک‌ترین شهر بزرگ به تخت جمشید است و تنها ۱۲.۸ کیلومتر فاصله دارد. این شهر پایگاه اصلی خدمات گردشگری منطقه محسوب می‌شود و بسیاری از مسافران برای اقامت، خرید و تهیه امکانات سفر به مرودشت مراجعه می‌کنند. رستوران‌ها، اقامتگاه‌ها، سوپرمارکت‌ها و مراکز خدماتی در این شهر متمرکز هستند.
پاسارگاد؛ آرامگاه کوروش بزرگ
پاسارگاد شیراز، آرامگاه کوروش بزرگ و نخستین پایتخت هخامنشیان، یکی از مهم‌ترین سایت‌های تاریخی ایران است که حدود ۱۱.۳ کیلومتر از تخت جمشید فاصله دارد. این مجموعه ثبت جهانی یونسکو است و بازدید از آن در کنار تخت جمشید، تصویری کامل از شکوه امپراتوری هخامنشی ارائه می‌دهد. آرامگاه کوروش با معماری ساده اما باشکوهش مهم‌ترین بخش این مجموعه است.
بازدید کامل ۱.۵ تا ۲ ساعت زمان می‌برد. بهترین زمان دیدن پاسارگاد صبح زود یا نزدیک غروب است که هوا خنک‌تر و نور برای عکاسی مناسب‌تر است. اگر به تاریخ ایران علاقه دارید، این بازدید یکی از مهم‌ترین بخش‌های سفر شما خواهد بود.
نقش رجب؛ توقفی کوتاه اما ارزشمند
نقش رجب در نزدیکی نقش رستم قرار دارد و مجموعه‌ای از نقش‌برجسته‌های ساسانی را در خود جای داده است. بازدید از این محوطه زمان زیادی نمی‌گیرد و می‌توانید آن را بین تخت جمشید و نقش رستم در برنامه قرار دهید. برای کسانی که می‌خواهند تفاوت هنر هخامنشی و ساسانی را از نزدیک ببینند، این توقف جالب است.
نقش رستم؛ آرامگاه شاهان هخامنشی
نقش رستم یکی از مهم‌ترین جاهای دیدنی مرودشت است و فقط چند کیلومتر با تخت جمشید فاصله دارد. آرامگاه چند تن از شاهان هخامنشی در دل کوه کنده شده و در پایین آن‌ها نیز نقش‌برجسته‌های مهمی از دوره ساسانی دیده می‌شود. بنای کعبه زرتشت هم در همین مجموعه قرار دارد. اگر به تاریخ ایران باستان علاقه دارید، نقش رستم یکی از مهم‌ترین توقف‌های بعد از تخت جمشید است.
بهترین هتل های اطراف تخت جمشید
اگر هدف اصلی سفرتان بازدید از تخت جمشید، نقش رستم و دیگر آثار تاریخی مرودشت است، اقامت در نزدیکی مجموعه می‌تواند رفت‌وآمد روزانه را خیلی کمتر کند. در میان هتل های مرودشت، هتل آپادانا به‌دلیل قرارگرفتن در جوار تخت جمشید یکی از کاربردی‌ترین گزینه‌ها برای گردشگران این مجموعه است. منابع اقامتی فاصله آن را حدود چندصد متر تا ورودی مجموعه گزارش کرده‌اند و موقعیت آن برای کسانی که می‌خواهند صبح زود بازدید را شروع کنند مزیت مهمی محسوب می‌شود.
هتل جهانگردی تخت جمشید نیز در مسیر اختصاصی مجموعه و محدوده مرودشت قرار دارد و از گزینه‌های نزدیک برای اقامت به شمار می‌رود. اگر فضای بومی و اقامت متفاوت را ترجیح می‌دهید، اقامتگاه‌های روستایی اطراف مرودشت و سیوند هم قابل بررسی هستند؛ البته فاصله آن‌ها تا تخت جمشید بیشتر است و دسترسی با خودرو اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
| نام هتل یا اقامتگاه | موقعیت | فاصله تقریبی تا تخت جمشید | مناسب برای |
|---|---|---|---|
| هتل آپادانا تخت جمشید | جوار مجموعه تخت جمشید | حدود چندصد متر | دسترسی بسیار سریع به مجموعه |
| هتل جهانگردی تخت جمشید | مرودشت، جاده اختصاصی تخت جمشید | حدود چند کیلومتر | اقامت نزدیک مجموعه و مناسب سفر خانوادگی |
| اقامتگاه‌های بوم‌گردی اطراف مرودشت | روستاهای اطراف مرودشت و سیوند | بسته به موقعیت اقامتگاه | تجربه اقامت بومی و سفر با خودرو |
آتشی که به نفع تخت جمشید شد!
شهر تخت جمشید سال‌ها پیش به آتش کشیده شد و این ماجرا تا همین امروز مایه حسرت ایرانیان است، اما اگر منطقی به این موضوع نگاه کنیم شاید آتش اسکندر بیش از آنکه انتقامی سخت باشد، بهانه‌ای برای زنده ماندن این شهر شد. تخت جمشید در آتش سوخت و تمام بخش های سنگی آن به دور از فرسایش ۲۵ قرن است که سالم مانده‌اند!
این بنا برای قرن ها زیر خاک مدفون شده بود و زمانی که بیرون آمد به مهم ترین نماد سرزمین ایران تبدیل شد. شاید اگر این اتفاق نمی افتاد این بناها هم مثل جندی شاپور یا خیلی دیگر از شهرهای باشکوه باستانی در طول تاریخ با خاک یکسان می‌شد.
البته نمی‌توان ضرری که اسکندر با آتش گرفتن کتابخانه ها و گنجینه باارزش فرهنگی به ایران زد را نادیده گرفت. اما شاید این آتش بهانه ای شد تا ما امروز بتوانیم پس از قرن ها همچنان در لابه‌لای ستون‌های پرسپولیس، یادگار حکومت هخامنشی، قدم بزنیم.
آیا شما هم از این مجموعه دیدنی و پرافتخار دیدن کرده‌اید؟ چه پیشنهاد و نظری برای دیگر بازدیدکنندگان دارید که باید هنگام سفر به آن توجه کنند؟
سلام
از کی تا حالا تخت جمشید برای شیراز بوده؟😱😄🤷
سال ۴۰۴ برای اولین بار رفتم چیز خاصی نداشت دولت هم اهمیت نمی‌ده به تاریخ ایران
تخت جمشد چه ربطی به شیراز داره؟!!!!!! این توهین به تاریخ و مردم شهر دیگست. تخت جمشید در مرودشت قرارداره که یک شهر و شهرستان جداست.
سلام دوست عزیز
ممنون از توجهتون..
ما داخل متن نوی متن نوشتیم که تخت جمشید پرسپولیس در ۱۰ کیلومتری شمال مرودشت و ۵۷ کیلومتری شیراز قرار دارد.
شما مثل اینکه بی اطلاع هستید؟
شیراز اقامتگاه سازندگان تخت جمشید بوده.
تا همین ۵۰ سال قبل در اطراف این بنا هیچ منطقه مسکونی وجود نداشته است.