تخت جمشید | از عجایب معماری ایران و جهان باستان

تخت جمشید یکی از عجایب معماری ایران و جهان باستان است. ویرانه های تخت جمشید شیراز بیش از هر چیز دیگری عظمت ایران باستان را به تصویر می‌کشند و تمام ایرانیان به شکوه و عظمت چنین اثر باشکوهی به خود می‌بالند. امکان ندارد کسی به شیراز سفر کند و از این مجموعه باشکوه دیدن نکند. هر ساله گردشگران داخلی و خارجی بسیاری از تخت جمشید که به ثبت میراث جهانی یونسکو نیز رسیده، بازدید می‌کنند و از دیدن شگفتی‌های این اثر باشکوه متحیر می‌شوند. اما بهتر است قبل از سفر به شیراز و بازدید از مجموعه تخت جمشید اطلاعات کاملی درباره این اثر تاریخی به دست آورید. پس با این مطلب از مجله گردشگری فلای‌تودی همراه باشید.

تخت جمشید کجاست؟

تخت جمشید یا پارس یا پرسپولیس که در مرودشت استان فارس قرار دارد، یکی از شهرهای باستانی ایران است که توسط داریوش، پادشاه هخامنشی ساخته شده و سال‌ها مرکز فرمانروایی شاهان هخامنشی بود. این بنای باشکوه بیشتر با ستون‌های زیبا و با عظمتی که دارد شناخته می‌شود. کاخی با همین نام نیز در این شهر باستانی بنا شده که محل اهدای هدایای مردم و فرمانروایان کشورهای مختلف به شاه ایران در روز اول نوروز بوده است. تخت جمشید ۵۱۸ سال پیش از میلاد توسط داریوش کبیر ساخته شد، اما پس از او پسرش خشایارشا و نوه او اردشیر یکم این مجموعه عظیم را گسترش دادند.

اطلاعات بسیار زیادی از سنگ‌ها و کتیبه‌های به جا مانده از مجموعه تخت جمشید به دست آمده که نشان‌دهنده علم و فرهنگ این دوران هستند. باستان شناسان تخمین می‌زنند که این مجموعه ۳۹ منطقه مسکونی و ۴۳۶۰۰ نفر جمعیت داشته است.

سرانجام اسکندر مقدونی پادشاه بخش مقدونیه در یونان باستان در سال ۳۳۰ پیش از میلاد تخت جمشید را به آتش کشید. در اثر این آتش سوزی بسیاری از بناهای تخت جمشید و آثار و کتاب‌های با ارزش دوران هخامنشی نابود شدند. اما هنوز هم ستون‌های با عظمت آن پا برجا ایستاده‌اند و نمایانگر شکوه این دوران هستند. ستون‌هایی که امروز به یکی از جاذبه های شیراز تبدیل شده‌اند.

اطلاعات بازدید از تخت جمشید

زمانی که برای بازدید از تخت جمشید برنامه ریزی می کنید، دانستن اطلاعات زیر بسیار مهم است.

• آدرس تخت جمشید شیراز: استان فارس، شهرستان مرودشت
• ساعات بازدید: شش ماهه اول سال ۸ صبح تا ۲۰ و شش ماهه دوم سال از ۷ونیم صبح تا ۱۷
• وبسایت میراث جهانی تخت جمشید

موقعیت جغرافیایی تخت جمشید

تخت جمشید پرسپولیس در ۱۰ کیلومتری شمال مرودشت و ۵۷ کیلومتری شیراز قرار دارد. تخت جمشید روی سطحی سنگی با ارتفاع ۸ الی ۱۸ متری از سطح زمین بنا شد. طول تخت جمشید برابر با طول آکروپولیس آتن اما عرض آن ۴ برابر بیشتر است. کتیبه‌های دیوارهای جنوبی تخت جمشید گواه این موضوع هستند که قبل از تخت جمشید، هیچ بنایی در این منطقه وجود نداشت. مساحت مجموعه تخت جمشید ۱۲۵ هزار متر مربع است.

آدرس تخت جمشید روی نقشه گوگل

قیمت بلیط تخت جمشید شیراز ۱۴۰۴

بازدید از مجموعه تخت جمشید و آثار تاریخی اطراف آن یکی از مهم‌ترین تجربه‌ها در سفر به شیراز است و بخش مهمی از برنامه دیدن جاذبه های شیراز را تشکیل می‌دهد. آگاهی از ساعات بازدید و نرخ ورودی کمک می‌کند برنامه سفر خود را دقیق‌تر تنظیم کنید، مخصوصاً اگر قصد دارید با خرید بلیط قطار به شیراز سفر کنید و زمان محدودی برای بازدید داشته باشید. جدول زیر اطلاعات کاربردی بلیط و زمان بازدید را یکجا در اختیار شما قرار می‌دهد.

نام مجموعه	نرخ ورودی بازدیدکننده ایرانی	نرخ ورودی بازدیدکننده خارجی	زمان بازدید	پایان بلیط‌فروشی
آثار تاریخی نقش رجب	100,000 ریال	750,000 ریال	بهار و تابستان: 8:00 تا 18:00	17:30
مجموعه تخت جمشید	400,000 ریال	3,500,000 ریال	بهار و تابستان: 8:00 تا 18:00	17:30
برنامه نور و صدا تخت جمشید	400,000 ریال	3,500,000 ریال	پنجشنبه شب‌ها: 19:30 تا 21:00	19:00
آثار تاریخی نقش رستم	300,000 ریال	2,500,000 ریال	بهار و تابستان: 8:00 تا 18:00	17:30

مسیر دسترسی به تخت جمشید | چطور خود را به تخت جمشید برسانیم؟

تخت جمشید در استان فارس و نزدیکی شهر مرودشت قرار دارد و دسترسی به آن نسبتاً ساده است؛ فقط کافی است بدانید از کدام شهر وارد منطقه می‌شوید و چه وسیله‌ای را انتخاب می‌کنید. بیشتر مسافران ابتدا با بلیط هواپیما شیراز وارد استان فارس می‌شوند و سپس از شیراز یا مرودشت به سمت مجموعه حرکت می‌کنند. در ادامه مسیرها را مرحله‌به‌مرحله توضیح می‌دهیم تا بتوانید بدون سردرگمی خودتان را به تخت جمشید برسانید.

مسیر از شیراز به تخت جمشید | چگونه از شیراز به تخت جمشید برویم؟

اگر به شیراز رسیده‌اید، فاصله شما تا تخت جمشید حدود ۶۰ کیلومتر است و با خودرو بین یک تا یک ساعت و ربع زمان می‌برد. مسیر رانندگی به شرح زیر است:

شیراز → جاده مرودشت (بزرگراه شیراز–مرودشت) → شهر مرودشت → خروجی تخت جمشید → محوطه تاریخی

تابلوهای راهنمای تخت جمشید از ورودی مرودشت به بعد کاملاً مشخص هستند. جاده آسفالت و استاندارد است و مسیر پیچیده‌ای ندارد. گزینه‌های حمل‌ونقل برای مسافران شامل موارد زیر است:

• تاکسی بین‌شهری از شیراز (پایانه یا تاکسی اینترنتی)
• تورهای نیم‌روزه شیراز → تخت جمشید
• خودروی شخصی یا اجاره خودرو
• اتوبوس شیراز به مرودشت + تاکسی تا تخت جمشید (اگر با اتوبوس به مرودشت بروید، از مرودشت تا تخت جمشید حدود ۱۵ تا ۲۰ دقیقه راه است.)

مسیر از مرودشت به تخت جمشید

مرودشت نزدیک‌ترین شهر به مجموعه است و فقط ۱۲–۱۵ کیلومتر فاصله دارد. بسیاری از مسافران برای دسترسی راحت‌تر در هتل های مرودشت اقامت می‌کنند، چون صبح زود می‌توانند بدون ترافیک به مجموعه برسند. مسیر پیش رو عبارت است از:

مرودشت → بلوار تخت جمشید → جاده اختصاصی مجموعه → ورودی سایت تاریخی

به یاد داشته باشید، از مرکز شهر مرودشت تاکسی‌های محلی به‌راحتی شما را مستقیم تا درب ورودی مجموعه می‌رسانند.

دسترسی از ترمینال و فرودگاه شیراز

در صورتی که قصد دارید از فرودگاه یا ترمینال اتوبوسرانی شیراز به تخت جمشید بروید نیز مسیر پیش روی شما به شرح زیر است:

از فرودگاه شیراز: تاکسی مستقیم تا تخت جمشید (حدود ۱ ساعت)

از ترمینال اتوبوس شیراز: شما می‌توانید با خرید بلیط اتوبوس شیراز به این شهر بروید. پس از آن از ترمینال با اتوبوس تا مرودشت + تاکسی تا مجموعه

تاریخچه تخت جمشید | شکوه ایران باستان

برای درک بهتر تاریخچه تخت جمشید شیراز بهتر است از اسم این بنا شروع کنیم، تابه‌حال به این فکر کرده‌اید تخت جمشید یعنی چه؟ واقعیت این است که نام بنای تخت جمشید از ابتدا این نبود! ایرانی ها به این شهر، پارسه یعنی شهر پارسیان می‌گفتند. پس می توان گفت نام دیگر تخت جمشید پارسیان است. یونایی‌ها هم در آن زمان به شهر پارسه پرسپولیس می‌گفتند. در حقیقت اسم پرسپولیس یونانی شده نام پارسه است. با وجود این توضیحات یک سوال مهم به وجود می آید: نام تخت جمشید از کجا آمده است؟

اسم تخت جمشید چطور به وجود آمد؟

تخت جمشید به معنای قصر پادشاهی جمشید است! اما جمشید کیست؟ جمشید یک شخصیت افسانه‌ای در داستان‌های اسطوره‌ای ایران بود. پادشاهی عادل و زیبا که رسم نوروز را در ایران برپا و هفتصد سال بر سرزمین ایران پادشاهی کرد. فردوسی در ابتدای شاهنامه داستان های جالبی درباره این شخصیت تعریف می‌کند. اما چیزی که ما در این قسمت به آن نیاز داریم، تخت این پادشاه است. در افسانه‌های ایرانی تخت این پادشاه به حدی بزرگ بوده که دیوها آن را به دوش می‌کشیدند!  

بعد از آن نابودی شهر پارسه و سال‌ها پس از بین رفتن حکومت هخامنشیان، مردمی که از دور به دیوارهای باقی مانده از این شهر نگاه می‌کردند با یک نقاشی عجیب روبرو شدند. آن‌ها تصاویر تخت شاهی را می‌دیدند که روی دست مردم بلند شده است. از آن جایی که مردم آن زمان چیزی از خط میخی و نوشته‌های روی دیوارها متوجه نمی‌شدند، اینطور تصور می‌کردند که این تصویر، تصویر تخت افسانه‌ای جمشید است! به همین دلیل اسم این بنا را تخت جمشید گذاشتند.

باستان‌شناسان بعدها با ترجمه خط میخی متوجه شدند که این اسم این شهر در حقیقت پارسه بوده است. پاسارگاد شیراز نیز یکی دیگر از اماکن تاریخی ایران است. اما اینکه شهر پارسه چگونه ساخته شد و چگونه از بین رفت داستان جالبی دارد که در ادامه تاریخچه تخت جمشید به آن می‌پردازیم. برای این کار باید به یک سوال مهم دیگر پاسخ بدهیم: قدمت تخت جمشید چقدر است و تخت جمشید چگونه ساخته شد؟

تخت جمشید چند سال قدمت دارد؟ | قدمت تخت جمشید

تخت جمشید ۵۱۸ سال پیش از میلاد یعنی بیشتر از ۲۵۰۰ سال پیش به دستور داریوش بزرگ ساخته شد. تخت جمشید را می‌توان یکی از مدرن‌ترین بناهای جهان در زمان هخامنشی و حتی همین امروز دانست. جالب است بدانید که کارگران تخت جمشید حدود ۲۵۰۰ سال پیش برای ساخت این بنا حقوق و بیمه کارگری دریافت می‌کردند و در ساخت تخت جمشید زنان و مردان زیادی همکاری داشتند.

یکی دیگر از عجایب تخت جمشید نسبت طلایی است. ارتفاع سردرها به عرض‌ها و همین‌طور نسبت ارتفاع ستون‌ها به فاصله بین دو ستون در تمامی این بنا نسبت طلایی نام دارد. نسبت طلایی یکی از نسبت‌های مهم هندسه محسوب می‌شود که از نسبت‌های هندسی طبیعت ریشه می‌گیرد. به کار بردن اعداد مقدس، ۳، ۷ ، ۹ در معماری، به کار بردن بست فلزی به جای ملات و ده‌ها عجایب دیگر مجموعه تخت جمشید را حتی همین امروز هم منحصربه‌فرد می‌کند. تخت جمشید در زمان هخامنشیان ۳۹ مجموعه مسکونی داشته و نزدیک به ۴۳ هزار و ۶۰۰ نفر در آن زندگی می‌کردند!

البته خوب است بدانید که تمام این شکوه و بزرگی فقط به زمان پادشاهی داریوش بزرگ خلاصه نمی‌شود. پس از داریوش، پسرش خشاریا و بعدها نوه‌اش اردشیر یکم، ساختمان‌های دیگری را به مجموعه تخت جمشید اضافه کردند و این شهر را گسترش دادند. اما پرسپولیس هم مثل بسیاری از شهرهای باشکوه زمان باستان بالاخره به ویرانه تبدیل شد و شکوه و عظمتش برای زمان طولانی به فراموشی سپرده شد. شهر پرسپولیس روبه افول نگذاشت، بلکه به آتش کشیده شد. اما یک سوال مهم ممکن است پایان تاریخچه تخت جمشید را برایتان روشن‌تر کند؛ چه کسانی تخت جمشید را آتش زدند و تخت جمشید قبل از ویرانی چگونه بود؟

ستون های تخت جمشید چگونه ساخته شد؟

یکی از جاذبه های خاص شهر پارسه ستون های آن است که پس از هزاران سال همچنان پابرجا دیده می شود. این ستون ها در واقع تکه هایی هستند که یک به یک روی هم سوار شده اند. آنچه باعث مقاومت این ستونه ها بوده سرب گداخته ای است که میان دو سنگ ریخته شده تا اتصال تکه های ستون انجام شود.

چه کسانی تخت جمشید را به آتش کشیدند؟ | تخت جمشید قبل از ویرانی

۴۸۰ سال پیش از میلاد، یعنی حدود ۴۰ سال پس از ساخته شدن تخت جمشید، خشایارشا به یونان حمله کرد. او خیلی از شهرها و معابد یونان را به آتش کشید و در نهایت در یک نبرد دریایی متوقف شد و به ایران بازگشت. اما خاطره به آتش کشیدن شهرها و معابد یونان نه تنها از یاد یونانی‌ها نرفت، بلکه به بهانه‌ای برای به آتش کشیدن تخت جمشید تبدیل شد.

چیزی که درباره آتش زدن تخت جمشید از آن مطمئن هستیم فقط یک کلمه است؛ اسکندر! کسی که تخت جمشید را به آتش کشید اسکندر بود و تخت جمشید پس از حمله اسکندر با بعد از آن کاملا متفاوت است. اما در مورد اینکه او چرا و چطور این شهر را به آتش کشید چند روایت وجود دارد که نمی‌توان هیچ‌کدام از آن‌ها را تایید یا تکذیب کرد.

واقعیت این است که اسکندر وارد شهری شد که در آن زمان شبیه به یک سرزمین جادویی یا شهری که از آینده آمده به نظر می‌رسید و زمانی که از آن خارج شد چیزی جز چند ستون از آن باقی نمانده بود. جالب اینجاست که اسکندر ایرانی‌ها را شکست داده بود و زمانی این شهر را آتش زد که خودش صاحب آن بود. او عاشق فرهنگ و هنر ایران بود. با وجود تمام این‌ها فقط یک سوال باقی می‌ماند: چرا اسکندر تخت جمشید را آتش زد؟

چرا اسکندر تخت جمشید را به آتش کشید؟

حسن پیرنیا یکی از تاریخ نگاران معروف ایران به نقل از دیو دور سیسیلی روایت جالبی را درباره آتش گرفتن تخت جمشید عنوان می کند. او اعتقاد دارد که تخت جمشید به خواسته زنی به اسم تائیس به آتش کشیده شد. این زن یک شب در جشنی که اسکندر به افتخار پیروزی‌اش گرفته بود از او خواست تا تخت جمشید را آتش بزند.

او به اسکندر گفت که باید تخت جمشید را در تلافی آتش زدن آتن توسط خشایارشا، به آتش بکشد. اسکندر و همراهانش که در مستی و جنون بودند نیز هرکدام مشعلی روشن کردند و در قصر انداختند و لحظاتی بعد کاخ و شهر به آتش کشیده شد. این روایت را مورخان دیگری چون پلو تارک، آریان و کنث کورت هم بیان کردند.

آندره گدار هم این روایت را قبول دارد، اما به اعتقاد او اسکندر و همراهانش در هنگام به آتش کشیدن تخت جمشید مست نبودند. آن‌ها بعد از خروج از شهر با کاروان هایی پر از غنیمت، پرسپولیس را به دستور اسکندر با خونسردی و بی‌رحمی به آتش کشیدند. تنها دلیلی که روایت‌ها مستی اسکندر را بهانه می‌کنند این است که نمی‌خواهند خاطره عمل زشت اسکندر در یاد مردم ایران بماند و اتهامش کمی سبک‌تر شود.

عده دیگر هم معتقدند که مجموعه تخت جمشید چهارماه بعد از ورود اسکندر به آتش کشیده شد، اما او مسئول آتش گرفتن آن نبوده است. به هرحال تخت جمشید چه با نیت انتقام، چه از سر مستی و چه در پی یک حادثه، به آتش کشیده شد، اما به طور کامل از بین نرفت. از بین این بنا در طول تاریخ و در زمان‌های مختلف ادامه داشت.

معماری تخت جمشید | تخت جمشید چگونه ساخته شد؟

یکی از شگفتی های تخت جمشید مهندسی عجیب و بی‌نظیر آن است. برای مثال در ساخت بناهای این مجموعه عظیم از هیچ نوع مصالح ساختمانی استفاده نشده، بلکه برای اتصال ستون‌ها به یکدیگر فلز سرب به کار برده‌اند و به همین دلیل سازه‌های این مجموعه در گذر زمان حتی در برابر زلزله نیز مقاوم بوده‌اند.

بخش‌های مختلف تخت جمشید | کاخ‌ها و دروازه‌ها

قطعا بازدید از تخت جمشید مدت زمان زیادی را از شما خواهد گرفت و پیشنهاد ما به شما این است که در سفر به شیراز حتما یک روز را به بازدید از این مجموعه ارزشمند اختصاص دهید. از بخش‌های مختلف تخت جمشید می‌توان به پلکان ورودی تخت جمشید، دروازه ملل، کاخ آپادانا، کاخ هدیش، کاخ ملکه، کاخ H، کاخ تچر، کاخ سه دروازه، کاخ صدستون، کاخ G، موزه تخت جمشید، دروازه نیمه تمام، خزانه و آرامگاه‌ها اشاره کرد.

پلکان ورودی تخت جمشید | ورودی کاخ

در بخش ورودی تخت جمشید و شمال غربی این مجموعه، پلکانی دو طرفه و به صورت قرینه وجود دارد که به دروازه‌ تخت جمشید منتهی می‌شود. هر طرف پلکان‌ها ۱۱۱ پله دارد. طول پله‌ها ۶٫۹۰ متر و ارتفاع آن‌ها ۱۰ سانتی‌متر است. به عقیده تاریخ شناسان طول زیاد پله‌ها به این دلیل بوده که اسب‌‌ها هم بتوانند از پلکان‌ها عبور کنند و ارتفاع کم آن‌ها گذر از پله‌ها را برای افرادی که با دست پر از هدایا به استقبال شاه ایران می‌آمدند، آسان کند.

دروازه ملل تخت جمشید | دروازه خشایارشا

پس از عبور از پلکان‌های مجموعه تخت جمشید به کاخ دروازه ملل یا دروازه بزرگ یا دروازه خشایارشا می‌رسیم. ارتفاع این بنا ۱۰ متر است و یک ورودی اصلی و دو خروجی دارد که در حال حاضر از این دروازه باقی مانده‌اند. در درگاه غربی و شرقی این دروازه تندیس گاوهای غول آسای افسانه‌ای با سر انسان به چشم می خورد. چهره گاوها، ریش‌های بلند و مستطیلی شکلی دارند که با غنچه نیلوفر آبی یا لوتوس به زیبایی تزئین شده‌اند.

همچنین، بخش بالایی دروازه‌ها با کتیبه‌هایی تزئین شده که روی آن‌ها به ستایش اهورامزدا، معرفی خشایارشا و تکمیل این دروازه پرداخته شده است. به علاوه، در این کاخ تالار بزرگی با ۴ ستون وجود داشته و در حال حاضر تنها سه ستون آن باقی مانده است. دو در خروجی این کاخ یکی به بخش شرقی پرسپولیس و دیگری به بخش جنوبی آن یعنی کاخ آپادانا منتهی می‌شوند.

کاخ آپادانا تخت جمشید | باشکوه‌ترین کاخ مجموعه

کاخ آپادانا باشکوه‌ترین و قدیمی‌ترین کاخ مجموعه تخت جمشید است و یکی از جذاب ترین جاهای دیدنی ایران است. داریوش اول دستور ساخت این کاخ را داد و ساخت آن پس از سی سال در دوران فرمانروایی خشایارشا به پایان رسید. کاخ آپادانا در زمینی به مساحت ۳۶۶۰ متر ساخته شد. این کاخ یک تالار اصلی با ۳۶ ستون و ۱۲ ستون در شرق، غرب و شمال آن داشت. متاسفانه از مجموع ۷۲ ستون کاخ آپادانا تا دوره قاجار تنها ۱۳ ستون باقی مانده که بازسازی شده یکی از ستون‌های شمال شرقی ایوان شرق آن، این کاخ در حال حاضر ۱۴ ستون دارد. بنابراین تخت جمشید بازسازی شده با قبل از آن همچنان تفاوت های بسیاری دارد.

کاخ هدیش تخت جمشید | کاخ شخصی خشایارشا

هدیش به معنی جای بلند است و برخی بر این باورند که هدیش نام همسر دوم خشایارشا بوده است. این کاخ در جنوبی‌ترین نقطه و پر ارتفاع‌ترین بخش پرسپولیس قرار دارد و کاخ شخصی خشایارشا محسوب می‌شد. کاخ هدیش با دو مجموعه پلکان به کاخ ملکه متصل می‌شود.

کاخ ملکه تخت جمشید | کم ارتفاع‌ترین کاخ

کاخ ملکه توسط خشایارشا ساخته شده و در ارتفاعی پایین‌تر نسبت به بقیه بناها قرار دارد. بخشی از این کاخ در سال ۱۹۳۱ توسط خاورشناس مشهور ارنست امیل هرتسفلد، کاوش و بازسازی شد. در حال حاضر کاخ ملکه به موزه و دفتر مرکزی مجموعه تخت جمشید اختصاص یافته است.

کاخ H تخت جمشید | کاخ اردشیر یکم

کاخ H یکی از تالارهای پرسپولیس است که در بخش جنوب غربی آن  و در غرب کاخ هدیش قرار دارد. نیمی از پلکان‌های این کاخ که روی آن‌ها دو گروه ۱۶ نفره نیزه دار پارسی و کتیبه‌ای به زبان پارسی باستان حکاکی شده، ویران شده است.

کاخ تچر تخت جمشید | تالار آیینه

کاخ دیگری که همزمان با کاخ آپادانا ساخته شده و متعلق به داریوش اول بوده، کاخ تچر یا همان کاخ اختصاصی داریوش نامیده می‌شود. تالار مرکزی این کاخ به دلیل وجود سنگ‌های صیقلی آن به تالار آیینه شهرت داشته است. کاخ تچر ۱۲ ستون و یک سرسرا با ۸ ستون در قسمت جنوبی خود دارد.

کاخ سه دروازه تخت جمشید | دروازه‌ شاه

کاخ سه دروازه را که با نام‌های تالار شورا، دروازه‌ شاه و کاخ مرکزی نیز می‌شناسند، در بخش مرکزی پرسپولیس ساخته شده است. این کاخ با سه درگاه و چندین راهرو به کاخ‌های مجاور ارتباط پیدا می‌کرده و به همین دلیل آن را به این نام می‌شناختند. از طرف دیگر روی پله‌های این کاخ تصویر نجیب زادگان پارسی که با شاخه نیلوفری در دست و با حالتی دوستانه به دیدار پادشاه می‌آمدند، حکاکی شده و به دلیل کاربری و موقعیت این کاخ، آن را با نام تالار شورا هم می‌شناسند.

کاخ صد ستون تخت جمشید | از بزرگترین کاخ های هخامنشی

یکی دیگر از کاخ‌های مهم هخامنشی تالار صد ستون است و جزو جاهای دیدنی شیراز محسوب می‌شود. این کاخ از نظر وسعت دومین کاخ هخامنشی بوده که در زمان خشایارشا ساخته شده و به دلیل وجود صد ستون در تالار مرکزی، آن را با این نام می‌شناختند. وسعت این تالار ۴۷۰۰ متر مربع است و ۱۶ ستون در بخش شمالی خود دارد. ارتفاع ستون‌های این کاخ ۱۴ متر بود و پس از ۲۰ سال در زمان اردشیر اول تکمیل شد.

کاخ G تخت جمشید شیراز | از بلندترین کاخ‌های تخت جمشید

در قسمت غربی کاخ G که اثر چندانی از آن باقی نمانده، بقایایی از یک بنای بلند به چشم می‌خورد. روی دیوار جنوبی این بنا، تصاویری از سربازان و خدمه‌ حامل ظروف خوراکی به تصویر کشیده شده است. همچنین پلکان دو طرفه بخش جنوب شرقی کاخ G به حیاط شرقی کاخ هدیش راه پیدا می‌کرد.

موزه تخت جمشید | از قدیمی‌ترین بناهای ایران

ساختمان موزه تخت جمشید یا موزه هخامنشی یکی از قدیمی‌ترین بناهای ایران محسوب می‌شود که بازسازی شده و اکنون به موزه تبدیل شده است. این موزه یک سرسرا، دو گالری و یک تالار دارد. سقف سراسرای این ساختمان با ۸ ستون چوبی که سر ستون‌های آن با گو‌های دو سر تزئین شده، نگه داشته می‌شود.

این موزه در تاریخ ۲۹ اردیبهشت ۱۳۸۱ همزمان با روز جهانی موزه بازگشایی شد. این موزه در ساعات خاصی از روز باز است و برخی آز آثار به دست آمده از کاوش‌های تخت جمشید را به نمایش می‌گذارد. همچنین رنگ‌های به کار رفته در این موزه برگرفته از رنگ‌های اصلی تخت جمشید یعنی زرد و قرمز است که در طول زمان از بین رفته‌اند.

دروازه نیمه‌ تمام تخت جمشید | با شمایلی از گاو بالدار

دروازه نیمه تمام یکی از بناهای ارزشمند تخت جمشید است که همانند دروازه ملل بوده و همانطور که از نام آن پیداست، نیمه تمام باقی ماند. این دروازه قرار بوده به شکل گاو بالدار ساخته شود که پس از حمله اسکندر مقدونی به تخت جمشید نیمه تمام مانده است.

خزانه تخت جمشید | با تالارهای متعدد

ساختمان خزانه در قسمت جنوب شرقی پرسپولیس و در زمان پادشاهی داریوش، خشایارشا و اردشیر اول ساخته شده است. این کاخ متشکل از ۹ تالار بزرگ و کوچک بوده که کوچک‌ترین تالار ۴ ستون و بزرگ‌ترین آن‌ها ۹۹ ستون داشته است. کتیبه مشهوری در این کاخ وجود دارد که مجلس عمومی پادشاهان را در آن زمان به خوبی به تصویر کشیده است.

آرامگاه‌های تخت جمشید | آرامگاه اردشیر دوم و اردشیر سوم

فضای تخت جمشید به وجود کاخ‌های بیشمار محدود نمی‌شود. بلکه در این مجموعه بی نظیر بر روی کوه رحمت که مقابل تخت جمشید قرار دارد، آرامگاه اردشیر دوم و اردشیر سوم، دو تن از پادشاهان هخامنشی به چشم می‌خورد.

در نمای بالای مقبره پادشاه هخامنشی با کمانی در دست به چشم می‌خورد که در حال نیایش است. پادشاه و آتش مقدس بر روی تخت پادشاهی قرار گرفته‌اند و نمایندگان ملل مختلف این تخت را بر دستان خود نگه داشته‌اند. که این خود نمادی از عظمت پادشاهی هخامنشی است. اگرچه برای دیدن این دو مقبره باشکوه اندکی باید از کوه بالا بروید، اما بازدید از آن‌ها ارزش کمی سختی و ماجراجویی را دارد.

جاهای دیدنی اطراف تخت جمشید

بازدید از تخت جمشید پایان ماجرا نیست؛ اطراف این محوطه جهانی پر از آثار تاریخی ارزشمند و کمتر شناخته‌شده‌ای است که می‌توانند سفر شما را کامل‌تر کنند. اگر برنامه‌ریزی درستی داشته باشید، می‌توانید در یک روز چند مقصد تاریخی مهم را ببینید و تجربه‌ای عمیق‌تر از تمدن هخامنشی به دست بیاورید. این مسیرها برای کسانی که قصد سفر به مرودشت را دارند، یک برنامه گردشگری فوق‌العاده محسوب می‌شود.

شهر تاریخی استخر | ادامه تمدن تخت جمشید

شهر باستانی استخر یکی از مهم‌ترین مراکز سیاسی و مذهبی ایران باستان بوده و تنها حدود ۱۸.۸ کیلومتر با تخت جمشید فاصله دارد. این شهر در دوره هخامنشی و سپس ساسانی اهمیت زیادی داشته و به‌نوعی ادامه حیات تمدن تخت جمشید محسوب می‌شود. بقایای دیوارها، ستون‌ها و سازه‌های سنگی نشان می‌دهد که استخر زمانی یک شهر بزرگ و پرجمعیت بوده است.

بازدید از استخر بیشتر برای علاقه‌مندان تاریخ و باستان‌شناسی جذاب است، چون برخلاف تخت جمشید که مرمت‌شده و سامان‌یافته است، اینجا حال و هوای یک سایت باستانی بکر را دارد. بهترین زمان بازدید صبح زود یا عصر است، چون سایه‌بان زیادی وجود ندارد. کفش مناسب پیاده‌روی بپوشید و آب همراه داشته باشید. این محوطه امکانات رفاهی محدود دارد، پس بهتر است قبل از حرکت خریدهای لازم را انجام دهید. اگر با خودروی شخصی سفر می‌کنید، مسیر دسترسی آسفالت و مناسب است.

مرودشت | پایگاه خدمات گردشگری منطقه

مرودشت نزدیک‌ترین شهر بزرگ به تخت جمشید است و تنها ۱۲.۸ کیلومتر فاصله دارد. این شهر پایگاه اصلی خدمات گردشگری منطقه محسوب می‌شود و بسیاری از مسافران برای اقامت، خرید و تهیه امکانات سفر به مرودشت مراجعه می‌کنند. رستوران‌ها، اقامتگاه‌ها، سوپرمارکت‌ها و مراکز خدماتی در این شهر متمرکز هستند.

مرودشت خودش هم جاذبه‌های فرهنگی و محلی دارد؛ بازارهای محلی، غذاهای سنتی فارس و فضای شهری آرام آن می‌تواند توقف کوتاه اما دلنشینی برای گردشگران باشد. اگر قصد بازدید چند ساعته از تخت جمشید و اطراف را دارید، مرودشت بهترین محل برای استراحت، صرف غذا و شارژ دوباره انرژی است. تاکسی‌ها و خودروهای محلی به‌راحتی بین مرودشت و محوطه‌های تاریخی رفت‌وآمد دارند. اقامت در مرودشت معمولاً ارزان‌تر از شیراز است و برای سفر اقتصادی گزینه خوبی محسوب می‌شود.

پاسارگاد؛ آرامگاه کوروش بزرگ

پاسارگاد شیراز، آرامگاه کوروش بزرگ و نخستین پایتخت هخامنشیان، یکی از مهم‌ترین سایت‌های تاریخی ایران است که حدود ۱۱.۳ کیلومتر از تخت جمشید فاصله دارد. این مجموعه ثبت جهانی یونسکو است و بازدید از آن در کنار تخت جمشید، تصویری کامل از شکوه امپراتوری هخامنشی ارائه می‌دهد. آرامگاه کوروش با معماری ساده اما باشکوهش مهم‌ترین بخش این مجموعه است.

محوطه پاسارگاد وسیع است و پیاده‌روی زیادی دارد، بنابراین لباس راحت و کفش مناسب ضروری است. در محل امکانات اولیه مانند سرویس بهداشتی و غرفه فروش وجود دارد، اما بهتر است آب و تنقلات همراه داشته باشید. بازدید کامل ۱.۵ تا ۲ ساعت زمان می‌برد. بهترین زمان دیدن پاسارگاد صبح زود یا نزدیک غروب است که هوا خنک‌تر و نور برای عکاسی مناسب‌تر است. اگر به تاریخ ایران علاقه دارید، این بازدید یکی از مهم‌ترین بخش‌های سفر شما خواهد بود.

آتشی که به نفع تخت جمشید شد!

شهر تخت جمشید سال‌ها پیش به آتش کشیده شد و این ماجرا تا همین امروز مایه حسرت ایرانیان است، اما اگر منطقی به این موضوع نگاه کنیم شاید آتش اسکندر بیش از آنکه انتقامی سخت باشد، بهانه‌ای برای زنده ماندن این شهر شد. تخت جمشید در آتش سوخت و تمام بخش های سنگی آن به دور از فرسایش ۲۵ قرن است که سالم مانده‌اند!

این بنا برای قرن ها زیر خاک مدفون شده بود و زمانی که بیرون آمد به مهم ترین نماد سرزمین ایران تبدیل شد. شاید اگر این اتفاق نمی افتاد این بناها هم مثل جندی شاپور یا خیلی دیگر از شهرهای باشکوه باستانی در طول تاریخ با خاک یکسان می‌شد. البته نمی‌توان ضرری که اسکندر با آتش گرفتن کتابخانه ها و گنجینه باارزش فرهنگی به ایران زد را نادیده گرفت. اما شاید این آتش بهانه ای شد تا ما امروز بتوانیم پس از قرن ها همچنان در لابه‌لای ستون‌های پرسپولیس، یادگار حکومت هخامنشی، قدم بزنیم.

سوالات متداول درباره تخت جمشید

تخت جمشید در کدام شهر است؟

تخت جمشید در شیراز شهرستان مرودشت قرار دارد.