خانه زینت الملوک شیراز | قصه یک عمارت با شکوه

آیا تا به حال در خیال خود میان عطر بهارنارنج قدم زده‌اید و صدای تاریخ را از دل عمارت‌های قدیمی شنیده‌اید؟ سفر به شیراز فقط دیدن یک شهر نیست؛ تجربه لمس فرهنگ، هنر و معماری اصیل ایرانی است. در میان خانه‌های تاریخی این شهر، نامی می‌درخشد که هر گردشگری را مجذوب خود می‌کند: خانه زینت الملوک در شیراز. عمارتی باشکوه که روایتگر زندگی اشرافی خاندان قوام و هنر معماری دوره قاجار است.

اما این خانه چه رازهایی در دل خود دارد؟ چرا بازدید از آن برای بسیاری از مسافران به یکی از خاطره‌انگیزترین بخش‌های سفر تبدیل می‌شود؟ اگر دوست دارید پیش از دیدن این عمارت زیبا، با داستان‌ها و جزئیات جذاب آن آشنا شوید، پیشنهاد می‌کنیم ادامه مطلب را در مجله گردشگری فلای تودی بخوانید و با یکی از دیدنی‌ترین بناهای تاریخی شیراز بیشتر آشنا شوید.

درباره خانه زینت الملوک شیراز | خانه زینت الملوک قوامی شیراز کجاست؟

خانه زینت‌الملوک یکی از باشکوه‌ترین خانه‌های تاریخی دوره قاجار در شیراز است که در خیابان لطفعلی‌خان زند، محله گود عربان و در مجاورت نارنجستان قوام قرار دارد. این عمارت ارزشمند متعلق به خاندان سرشناس قوام بوده و ساخت آن بین سال‌های ۱۲۹۰ تا ۱۳۰۲ هجری قمری به دستور علی‌محمدخان قوام‌الملک انجام شده است. این خانه محل زندگی زینت‌الملوک قوامی، دختر خاندان قوام، بوده و به همین دلیل با نام خانه قوامی نیز شناخته می‌شود.

معماری بنا جلوه‌ای شاخص از هنر دوره قاجار را به نمایش می‌گذارد. گچ‌بری‌های ظریف، نقاشی‌های دیواری هنرمندانه، کاشی‌کاری‌های رنگارنگ و آینه‌کاری‌های چشمگیر، فضای داخلی خانه را به اثری هنری تبدیل کرده‌اند. این عمارت دارای بیش از ۲۰ اتاق، تالار شاه‌نشین، زیرزمینی وسیع و حیاطی باصفا با حوض سنگی و درختان نارنج است که حال‌وهوایی دلنشین به فضا می‌بخشند. جالب است بدانید این خانه از طریق یک راه زیرزمینی به نارنجستان قوام متصل می‌شود تا اعضای خانواده قوام بتوانند بدون عبور از کوچه رفت‌وآمد کنند.

آدرس: شیراز، خیابان لطفعلی‌خان‌ زند، جنب نارنجستان قوام

لوکیشن خانه زینت الملوک شیراز روی نقشه گوگل

شرایط بازدید از خانه زینت‌الملک

بازدید از این خانه تاریخی در تمام روزهای هفته امکان‌پذیر است و گردشگران می‌توانند با تهیه بلیط وارد مجموعه شوند.

• ساعت بازدید خانه زینت الملوک شیراز: ۸ صبح تا ۱۹ عصر
• قیمت بلیط خانه زینت الملوک شیراز: ۳۰ هزار تومان برای گردشگران ایرانی و ۲۵۰,۰۰۰ تومان برای گردشگران خارجی

تاریخچه خانه زینت الملوک شیراز

خانه زینت الملوک یکی از مهم‌ترین یادگارهای مسکونیِ دوره قاجار در شیراز است؛ عمارتی که در خیابان لطفعلی‌خان زند، محله گود عربان و در همسایگی نارنجستان قوام قرار دارد و به خاندان پرنفوذ «قوام‌الملک» تعلق داشته است. تاریخچه این خانه به اواخر سده سیزدهم هجری قمری برمی‌گردد؛ زمانی که خاندان قوام در شیراز نقش پررنگی در مدیریت شهری، امور دیوانی و مناسبات اقتصادی داشتند و ساخت بناهای شاخص را به‌عنوان نمادی از قدرت و جایگاه اجتماعی دنبال می‌کردند.

ساخت خانه زینت الملوک به دستور علی‌محمدخان قوام‌الملک آغاز شد و روند تکمیل آن چندین سال به طول انجامید. این عمارت به‌گونه‌ای طراحی شد که هم کارکرد یک خانه اعیانی را داشته باشد و هم حریم خانواده را در دل بافت شهری حفظ کند. یکی از نکات تاریخی مهم درباره این بنا، پیوند آن با مجموعه قوام است؛ به‌طوری‌که برای رفت‌وآمد امن و دور از دید، مسیر یا راه ارتباطی زیرزمینی میان این خانه و نارنجستان قوام در نظر گرفته شده بود. چنین تدبیری در خانه‌های اشرافی آن دوره، نشان‌دهنده اهمیت امنیت، حریم خصوصی و تشریفات خانوادگی است.

این خانه در دوره‌ای ساخته شد که معماری قاجار به اوج تزئینات داخلی رسیده بود. به همین دلیل، بخش مهمی از ارزش تاریخی آن در «روایت هنر» نهفته است: گچ‌بری‌های پرکار، نقاشی‌های دیواری با رنگ‌های گرم، شیشه‌های رنگی، ارسی‌ها و آینه‌کاری‌هایی که نور را در فضای اتاق‌ها پخش می‌کنند، همه بازتاب سلیقه و توان مالی یک خاندان بزرگ‌اند. زیرزمین وسیع خانه نیز یک فضای فرعی نبوده؛ در اقلیم گرم شیراز، زیرزمین‌ها برای تعدیل دما، نگهداری خوراکی‌ها و حتی برگزاری برخی نشست‌ها کاربرد داشته‌اند.

با گذر زمان و تغییرات اجتماعی پس از قاجار، بسیاری از خانه‌های اعیانی یا تخریب شدند یا کارکردشان تغییر کرد؛ اما خانه زینت‌الملوک به‌واسطه ارزش معماری و جایگاه تاریخی‌اش، حفظ شد و در دوره معاصر بخشی از آن کاربری موزه‌ای پیدا کرد. امروز بازدید از این عمارت، علاوه بر تماشای یک خانه تاریخی، فرصتی برای لمس سبک زندگی و مناسبات فرهنگی خاندان‌های بزرگ شیراز است و در کنار دیگر جاهای دیدنی شیراز می‌تواند تصویر کامل‌تری از هویت تاریخی شهر به شما بدهد.

مسیر دسترسی خانه زینت الملک شیراز

خانه زینت الملوک در بافت تاریخی شیراز و خیابان لطفعلی‌خان زند، محله گود عربان قرار دارد و دسترسی به آن از نقاط مختلف شهر آسان است. اگر با بلیط هواپیما شیراز وارد شهر می‌شوید و در فرودگاه بین‌المللی شهید دستغیب شیراز فرود می‌آیید، باید بدانید این جاذبه حدود ۱۰ کیلومتر با فرودگاه فاصله دارد. برای رسیدن به خانه می‌توانید از تاکسی‌های فرودگاه یا تاکسی‌های اینترنتی استفاده کنید و از مسیر بلوار مدرس به سمت خیابان لطفعلی‌خان زند حرکت کنید؛ این مسیر بسته به ترافیک حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه زمان می‌برد.

اگر ترجیح می‌دهید از حمل‌ونقل عمومی استفاده کنید، مترو گزینه مناسبی است. نزدیک‌ترین ایستگاه به این بنای تاریخی، ایستگاه ولیعصر در خط یک مترو شیراز است. پس از پیاده شدن در این ایستگاه می‌توانید با تاکسی‌های شهری در مدت کوتاهی به خانه زینت الملوک برسید یا بخشی از مسیر را در بافت قدیمی شهر پیاده‌روی کنید و از حال‌وهوای تاریخی لذت ببرید.

مسافرانی که با بلیط قطار شیراز به شهر می‌رسند و در ایستگاه راه‌آهن شیراز پیاده می‌شوند، حدود ۲۰ کیلومتر با این جاذبه فاصله دارند. بهترین راه، استفاده از تاکسی یا تاکسی اینترنتی است که حدود ۳۰ تا ۴۰ دقیقه زمان می‌برد. همچنین می‌توان با تاکسی به نزدیک‌ترین ایستگاه مترو رفت و ادامه مسیر را با مترو طی کرد.

جاذبه های اطراف خانه تاریخی زینت الملوک شیراز

خانه زینت الملوک در قلب بافت تاریخی شیراز قرار دارد و اطراف آن مجموعه‌ای از مهم‌ترین دیدنی‌های شهر دیده می‌شود. بسیاری از این جاذبه‌ها در فاصله‌ای کوتاه و با چند دقیقه پیاده‌روی قابل دسترسی هستند؛ بنابراین می‌توانید در یک برنامه نیم‌روزه چند مکان شاخص را پشت سر هم بازدید کنید.

خانه قوام (نارنجستان قوام) | عمارت تاریخی خاندان قوام

باغ نارنجستان قوام تاریخی متعلق به خاندان قوام است و امروزه به‌عنوان موزه فعالیت می‌کند. بازدیدکنندگان می‌توانند از تالارها، حیاط مرکزی و بخش اشیای تاریخی دیدن کنند. بلیط در ورودی مجموعه فروخته می‌شود و بازدید کامل آن معمولاً کمتر از یک ساعت زمان می‌برد. به دلیل فاصله بسیار کم، بهترین گزینه برای بازدید بلافاصله پس از خانه زینت‌الملوک است.

آدرس: شیراز، خیابان لطف‌علی‌خان زند، پیاده‌راه قوام

فاصله از خانه زینت‌الملک: ۱۰۰ متر (یک دقیقه پیاده)

مسجد نصیرالملک | مسجد صورتی شیراز

مسجد نصیرالملک مربوط به دوره قاجار است و در ساعات مشخص صبح و عصر پذیرای بازدیدکنندگان است. خرید بلیط در ورودی انجام می‌شود و رعایت پوشش مناسب الزامی است. دسترسی پیاده از خیابان لطفعلی‌خان زند مستقیم و ساده است.

آدرس: شیراز، خیابان لطفعلی‌خان زند

فاصله از خانه زینت الملوک: ۴۵۰ متر (۶ دقیقه پیاده)

خانه منطقی‌نژاد شیراز (موزه موسیقی) |موزه موسیقی شیراز

خانه منطقی‌نژاد امروزه به موزه موسیقی شیراز اختصاص یافته و مجموعه‌ای از سازهای سنتی ایرانی در آن نمایش داده می‌شود. بازدید از این مجموعه نیاز به تهیه بلیط دارد و ساعات کاری آن معمولاً در بازه روز فعال است. دسترسی با تاکسی یا خودروی شخصی راحت‌تر از پیاده‌روی است.

آدرس: شیراز، حدفاصل سه‌راه نمازی و سردزک، کنار گذر شاهچراغ

فاصله از خانه زینت الملوک: ۱٫۷ کیلومتر (حدود ۹ دقیقه با خودرو)

شاهچراغ | مهمترین زیارتگاه شیراز

شاهچراغ از مهم‌ترین مراکز مذهبی شهر است و ورود برای عموم آزاد است. برای ورود، رعایت ضوابط پوشش الزامی بوده و در ورودی بخش امانات فعال است. دسترسی با تاکسی شهری یا پیاده‌روی در مسیر مستقیم خیابان لطفعلی‌خان زند امکان‌پذیر است.

آدرس: شیراز، خیابان لطفعلی‌خان زند، خیابان احمدی

فاصله از خانه زینت‌الملک: ۲ کیلومتر (حدود ۱۰ دقیقه با خودرو)

بازار وکیل | مرکز خرید سنتی شیراز

بازار وکیل مربوط به دوره زندیه است و محل مناسبی برای خرید صنایع‌دستی و سوغات شیراز مانند خاتم‌کاری، عرقیات گیاهی و شیرینی‌های محلی محسوب می‌شود. بازار در ساعات روز فعال است و دسترسی به آن از طریق تاکسی یا پیاده‌روی در محدوده مرکزی شهر به‌راحتی انجام می‌شود.

آدرس: شیراز، خیابان لطفعلی‌خان زند، خیابان احمدی

فاصله از خانه زینت‌الملک: ۲ کیلومتر (حدود ۱۰ دقیقه با خودرو)

معماری خانه زینت‌الملوک شیراز

خانه زینت‌الملوک نمونه‌ای شاخص از معماری مسکونی دوره قاجار در شیراز است. این بنا با محوریت حیاط مرکزی طراحی شده و اتاق‌ها در سه ضلع آن قرار گرفته‌اند؛ الگویی رایج در خانه‌های اعیانی آن دوره که هم حریم خصوصی را حفظ می‌کرد و هم تهویه طبیعی را بهبود می‌بخشید.

نمای بیرونی ساختمان با کاشی‌کاری‌های ظریف، نقوش گیاهی و هندسی و قاب‌بندی‌های منظم تزیین شده است. در فضای داخلی، تالار شاه‌نشین مهم‌ترین بخش بنا محسوب می‌شود که با آینه‌کاری، گچ‌بری‌های برجسته و نقاشی‌های دیواری پوشیده شده است. ارسی‌های چوبی با شیشه‌های رنگی علاوه بر کنترل نور، جلوه‌ای چشم‌نواز ایجاد می‌کنند و در ساعات مختلف روز، بازی نور و رنگ را در فضای اتاق‌ها به نمایش می‌گذارند.

زیرزمین وسیع خانه نیز بخشی کاربردی از معماری آن است. این فضا در گذشته برای استراحت در روزهای گرم، نگهداری مواد غذایی و برگزاری برخی مراسم استفاده می‌شد. سقف‌های بلند، دیوارهای ضخیم و استفاده از مصالح بومی مانند سنگ و آجر به تعدیل دمای داخلی کمک می‌کردند.

حیاط خانه با حوض سنگی در مرکز و درختان نارنج طراحی شده که هماهنگی کاملی با فضای سنتی شیراز دارد. این ترکیب حیاط و آب‌نما یادآور سبک طراحی در باغ های شیراز است که عنصر آب و گیاه نقش مهمی در آن ایفا می‌کند. در مجموع، معماری خانه زینت‌الملوک تلفیقی از زیبایی، کارکرد و توجه به اقلیم است که آن را به یکی از شاخص‌ترین خانه‌های تاریخی شهر تبدیل کرده است.

موزه تاریخ فارس در خانه زینت الملوک قوامی

بخش زیرزمین خانه زینت‌الملوک امروزه به موزه تاریخ فارس اختصاص یافته است. این موزه مجموعه‌ای از مجسمه‌های مشاهیر علمی، فرهنگی و ادبی استان فارس را در خود جای داده و بازدیدکنندگان می‌توانند با چهره‌های تأثیرگذار این منطقه آشنا شوند.

در این موزه، تندیس شخصیت‌هایی مانند شاعران، عالمان، هنرمندان و اندیشمندان فارس به نمایش درآمده است. هر مجسمه همراه با توضیحاتی درباره زندگی و آثار آن فرد ارائه می‌شود که اطلاعات کاربردی و خلاصه‌ای در اختیار بازدیدکنندگان قرار می‌دهد. فضای موزه در زیرزمین قرار دارد و به دلیل ساختار معماری بنا، دمای آن در بیشتر ایام سال معتدل است.

بازدید از این بخش نیازمند تهیه بلیط ورودی مجموعه است و معمولاً در همان ساعات بازدید خانه امکان‌پذیر است. موزه تاریخ فارس به‌عنوان یکی از بخش‌های فرهنگی این عمارت تاریخی، نقش مهمی در معرفی هویت تاریخی استان دارد و در کنار دیگر جاهای دیدنی شیراز می‌تواند برنامه بازدید شما را کامل‌تر کند. این مجموعه بیشتر جنبه آموزشی و فرهنگی دارد و برای دانشجویان، علاقه‌مندان تاریخ و گردشگران داخلی و خارجی مناسب است.

بخش های مختلف خانه زینت الملک شیراز

خانه زینت الملوک شامل بخش‌های متعددی است که هرکدام کاربری مشخصی داشته‌اند. مهم‌ترین بخش‌ها عبارت‌اند از:

• تالار شاه‌نشین
• اتاق‌های جانبی و اندرونی
• ایوان سراسری
• حیاط مرکزی با حوض سنگی
• زیرزمین وسیع (محل موزه تاریخ فارس)
• راه ارتباطی زیرزمینی به نارنجستان قوام

این تقسیم‌بندی نشان می‌دهد که خانه علاوه بر کاربری مسکونی، فضایی مناسب برای پذیرایی رسمی و برگزاری مراسم نیز داشته است.

مجسمه های خانه زینت الملک

مجسمه‌های این مجموعه در زیرزمین عمارت و در قالب موزه تاریخ فارس قرار دارند. این تندیس‌ها برای معرفی مفاخر علمی، ادبی و فرهنگی استان فارس ساخته شده‌اند و کنار هر کدام توضیح کوتاهی درباره زندگی و آثار شخصیت موردنظر ارائه شده است. برخی از مهم‌ترین مجسمه‌ها عبارت‌اند از:

• حافظ شیرازی: شاعر برجسته قرن هشتم هجری و صاحب دیوان حافظ
• سعدی شیرازی: شاعر و نویسنده نامدار و خالق بوستان و گلستان
• ملاصدرا: فیلسوف بزرگ دوره صفوی و بنیان‌گذار حکمت متعالیه
• وصال شیرازی: شاعر و خوشنویس دوره قاجار
• قاآنی شیرازی: شاعر دوره قاجار و از چهره‌های ادبی فارس

هتل های اطراف موزه خانه زینت الملوک شیراز

اگر قصد اقامت در نزدیکی این بنای تاریخی را دارید، گزینه‌های متعددی در بافت مرکزی شهر پیش روی شما است. نزدیکی این اقامتگاه‌ها به بافت تاریخی باعث می‌شود دسترسی راحت‌تری به جاذبه‌ها داشته باشید. بسیاری از مسافران برای نزدیکی به دیدنی‌ها، از میان هتل های شیراز، اقامت در محدوده خیابان لطفعلی‌خان زند و اطراف بازار وکیل را انتخاب می‌کنند. هتل‌های نزدیک به خانه زینت الملوک عبارت‌اند از:

• هتل لطفعلی خان شیراز: واقع در بافت تاریخی و نزدیک به نارنجستان قوام
• هتل بین الحرمین شیراز:دسترسی مناسب به شاهچراغ و بازار وکیل
• هتل وکیل شیراز: نزدیک به مجموعه زندیه و بازار تاریخی
• هتل آناهیتا شیراز: گزینه‌ای اقتصادی با فاصله کم تا مرکز شهر

شیرازگردی با عطر تاریخ؛ چرا خانه زینت الملوک را از دست ندهیم؟

خانه زینت الملوک یکی از شاخص‌ترین خانه‌های تاریخی شیراز است که هم معماری قاجاری را به نمایش می‌گذارد و هم با موزه تاریخ فارس، جنبه فرهنگی و آموزشی دارد. موقعیت مناسب این عمارت در بافت قدیمی شهر باعث شده بتوان آن را در کنار چندین جاذبه مهم دیگر بازدید کرد. چه با هواپیما، چه با قطار و حتی با بلیط اتوبوس شیراز به این شهر سفر کنید، بازدید از این خانه تاریخی می‌تواند بخشی جذاب از برنامه سفر شما باشد.

اگر تاکنون از خانه زینت الملوک دیدن کرده‌اید، تجربه و نظرتان را با دیگران به اشتراک بگذارید. به نظر شما کدام بخش این عمارت جذاب‌تر است؟ معماری، موزه یا فضای تاریخی اطراف آن؟

سوالات متداول درباره خانه تاریخی زینت الملوک شیراز